Wkład koronowo-korzeniowy – wskazania i rodzaje
Ząb po leczeniu kanałowym jest bardziej kruchy i przy dużej utracie tkanek samo wypełnienie może nie wystarczyć. Wkład koronowo-korzeniowy to element osadzany w korzeniu, który stanowi bazę pod koronę protetyczną. Nie jest jednak potrzebny zawsze. Coraz częściej wystarcza endokorona, wymagająca usunięcia mniejszej ilości tkanki.
Dlaczego ząb po leczeniu kanałowym jest słabszy
Składają się na to trzy rzeczy, i wbrew obiegowej opinii nie jest to „wysuszenie" zęba:
- Utrata tkanek. Do leczenia kanałowego zwykle dochodzi po rozległej próchnicy lub złamaniu, czyli ząb był już zniszczony, zanim rozpoczęto leczenie.
- Otwarcie komory zęba. Dostęp do kanałów wymaga usunięcia sklepienia komory, co osłabia konstrukcję zęba podobnie jak wybicie otworu w sklepieniu łuku.
- Brak czucia. Ząb bez miazgi nie sygnalizuje przeciążenia, więc pacjent nieświadomie obciąża go mocniej.
Efekt: najczęstszą przyczyną utraty zęba po leczeniu kanałowym nie jest nawrót zakażenia, lecz złamanie, często pionowe, obejmujące korzeń, po którym zęba nie da się już uratować.
Czym jest wkład koronowo-korzeniowy
To element składający się z dwóch części: trzonu osadzanego w kanale korzeniowym oraz części koronowej, na której osadza się koronę protetyczną.
Wkłady dzielimy na:
- proste: umieszczane w jednym kanale, stosowane w zębach jednokorzeniowych;
- złożone: obejmujące dwa lub więcej kanałów, w zębach trzonowych.
Ważne nieporozumienie do wyjaśnienia: wkład nie wzmacnia korzenia. Jego zadaniem jest utrzymanie odbudowy. Daje oparcie koronie, gdy z zęba zostało zbyt mało własnej tkanki. To rozróżnienie ma znaczenie, bo wkład zakładany „profilaktycznie" w zębie, który go nie potrzebuje, wymaga poszerzenia kanału, a więc usunięcia zdrowej tkanki i osłabienia korzenia.
Kiedy wkład jest konieczny, a kiedy nie
Wkład jest wskazany
- gdy zniszczeniu uległa większość korony zęba i brakuje oparcia dla wypełnienia,
- gdy pozostały mniej niż dwie ściany zęba,
- gdy ząb ma być filarem mostu i będzie przenosił zwiększone obciążenia.
Wkład nie jest potrzebny
- gdy zachowały się co najmniej dwie–trzy ściany zęba,
- gdy ubytek jest niewielki i wystarczy wypełnienie,
- gdy możliwe jest zastosowanie endokorony.
Rodzaje wkładów
| Rodzaj | Zalety | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Metalowy (odlewany indywidualnie) |
Bardzo wytrzymały, dokładnie dopasowany do kształtu kanału | Nieestetyczny: może prześwitywać przez koronę; wymaga wizyty w pracowni; sztywniejszy od zębiny |
| Z włókna szklanego | Sprężystość zbliżona do zębiny, kolor zbliżony do zęba, osadzany w jednej wizycie | Mniejsza wytrzymałość przy bardzo dużych ubytkach |
| Cyrkonowy | Estetyczny i wytrzymały | Wysoka sztywność, wyższy koszt |
Dlaczego sprężystość ma znaczenie: materiał znacznie sztywniejszy od zębiny przenosi obciążenie w głąb korzenia zamiast je rozpraszać. W razie przeciążenia pęka wtedy nie wkład, lecz korzeń, a złamanego korzenia zwykle nie da się uratować. Wkłady z włókna szklanego mają sprężystość zbliżoną do naturalnej tkanki, co ogranicza to ryzyko.
W odcinku przednim, gdzie liczy się estetyka, metal bywa dodatkowo problematyczny. Ciemny trzon może prześwitywać przez cienką ceramikę lub dziąsło.
Wkład czy endokorona?
Endokorona to nowsze rozwiązanie: uzupełnienie opierające się na komorze zęba, bez sięgania w głąb kanału. Kosztuje 1 050 zł.
| Wkład + korona | Endokorona | |
|---|---|---|
| Ingerencja w kanał | Konieczna: kanał trzeba poszerzyć | Brak |
| Liczba wizyt | Zwykle więcej | Mniej |
| Zachowanie tkanek | Mniejsze | Większe |
| Gdzie sprawdza się najlepiej | Zęby przednie, filary mostów, bardzo duże ubytki | Zęby trzonowe i przedtrzonowe z zachowanymi ścianami |
Zasada praktyczna: im więcej własnej tkanki uda się zachować, tym lepsze długoterminowe rokowanie zęba. Jeśli endokorona jest możliwa, zwykle będzie rozwiązaniem korzystniejszym. O wyborze decyduje ilość pozostałych ścian zęba i jego położenie w łuku. Ocenia się to po zdjęciu RTG i po usunięciu starego wypełnienia.
Jak przebiega odbudowa wkładem
- Ocena zęba: sprawdzenie jakości wypełnienia kanałowego na zdjęciu RTG. Nieszczelne leczenie kanałowe trzeba najpierw powtórzyć.
- Opracowanie kanału: usunięcie części materiału wypełniającego na głębokość przewidzianą dla wkładu.
- Wycisk lub skan cyfrowy przy wkładzie wykonywanym w pracowni.
- Osadzenie wkładu na cemencie.
- Wykonanie korony: patrz protetyka.
Wkłady z włókna szklanego osadza się zwykle bezpośrednio w gabinecie, bez etapu laboratoryjnego, co skraca leczenie o jedną wizytę.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy potrzebny jest wkład koronowo-korzeniowy?
Gdy po leczeniu kanałowym zniszczeniu uległa większość korony zęba i brakuje oparcia dla wypełnienia (zwykle przy pozostawieniu mniej niż dwóch ścian zęba), albo gdy ząb ma być filarem mostu.
Czy wkład wzmacnia ząb?
Nie w takim sensie, jak się często sądzi. Wkład nie wzmacnia korzenia. Jego zadaniem jest utrzymanie odbudowy, gdy własnej tkanki zęba jest zbyt mało. Zakładany bez potrzeby wymaga poszerzenia kanału i osłabia korzeń.
Wkład metalowy czy z włókna szklanego?
Wkład z włókna szklanego ma sprężystość zbliżoną do zębiny, dzięki czemu lepiej rozprasza obciążenia i ogranicza ryzyko złamania korzenia. Jest też estetyczniejszy. Wkład metalowy bywa wybierany przy bardzo dużych ubytkach i w zębach będących filarami mostu.
Czy zamiast wkładu można zastosować endokoronę?
Często tak, zwłaszcza w zębach trzonowych i przedtrzonowych z zachowanymi ścianami. Endokorona opiera się na komorze zęba, nie wymaga ingerencji w kanał i pozwala zachować więcej własnych tkanek.
Czy zabieg boli?
Nie. Ząb po leczeniu kanałowym nie ma miazgi, więc opracowanie kanału pod wkład jest bezbolesne. Dyskomfort może wynikać jedynie z długości wizyty.
Masz ząb po leczeniu kanałowym?
Podczas konsultacji protetycznej oceniamy, ile tkanki zęba pozostało, i dobieramy odbudowę do konkretnej sytuacji, wybierając rozwiązanie najmniej inwazyjne z możliwych, a nie najbardziej rozbudowane.
MPdental Gabinet Stomatologiczny
Al. Zjednoczenia 1 lok. 225, Warszawa Bielany (546 m od metra Stare Bielany)
Telefon: 881 41 41 41 · pon.–pt. 9:00–20:00, sob. 9:00–15:00