Jak dbać o protezę zębową
Protezy nie myje się pastą do zębów. Jest zbyt ścierna i rysuje akryl, a mikrorysy stają się siedliskiem bakterii i grzybów. Do czyszczenia służy szczoteczka o miękkim włosiu z delikatnym mydłem lub preparatem do protez. Równie ważne: proteza nie znosi gorącej wody, która trwale ją odkształca.
Protezy ruchome: codzienna pielęgnacja
Czyszczenie mechaniczne
Protezę czyścimy co najmniej dwa razy dziennie, a najlepiej po każdym posiłku. Wyjmujemy ją z ust i myjemy nad umywalką wypełnioną wodą albo nad złożonym ręcznikiem. Upuszczona na twardą powierzchnię akrylowa proteza często pęka. To najczęstsza przyczyna pilnych wizyt naprawczych.
Używamy szczoteczki o miękkim włosiu. Dostępne są szczoteczki dwustronne z szerszą częścią do powierzchni zewnętrznych i węższą do zakamarków wokół klamer.
Czym myć: delikatnym mydłem, płynem do naczyń albo preparatem przeznaczonym do protez.
Czym NIE myć: pastą do zębów. Zawiera substancje ścierne dobrane do twardości szkliwa, a akryl jest znacznie miększy. Pasta go rysuje. W mikrorysach osadza się płytka, której nie da się już usunąć, a proteza z czasem szarzeje i zaczyna nieprzyjemnie pachnieć.
Czyszczenie chemiczne
Raz dziennie warto zastosować tabletkę lub proszek do protez rozpuszczony w letniej wodzie. Preparat usuwa osad z miejsc niedostępnych dla szczoteczki i działa przeciwbakteryjnie.
To uzupełnienie, nie zastępstwo: samo moczenie bez szczotkowania nie usunie płytki.
Przechowywanie na noc
Protezę zdejmujemy na noc. Błona śluzowa potrzebuje przerwy od ucisku. Całodobowe noszenie jest jedną z głównych przyczyn stomatopatii protetycznej, czyli stanu zapalnego podłoża.
Przechowujemy ją w pojemniku z wodą lub roztworem do protez, nigdy na sucho. Akryl wysycha, odkształca się i przestaje pasować. Wodę wymieniamy codziennie.
Czego nigdy nie robić
- Nie płukać gorącą wodą i nie wyparzać. Akryl odkształca się trwale i proteza już nigdy nie będzie pasować. To błąd nieodwracalny.
- Nie stosować wybielaczy ani preparatów chlorowych: odbarwiają akryl i korodują metalowe elementy protezy szkieletowej.
- Nie naprawiać samodzielnie klejem. Kleje domowe są toksyczne, a sklejona nieprawidłowo proteza uniemożliwia poprawną naprawę w pracowni. Często oznacza to konieczność wykonania nowej.
- Nie doginać klamer. Metal ma ograniczoną liczbę zgięć; po przekroczeniu pęka.
- Nie zeskrobywać kamienia ostrymi narzędziami.
Nie zapominaj o jamie ustnej
Higiena protezy to połowa zadania. Po jej wyjęciu należy przemyć miękką szczoteczką dziąsła, podniebienie i język. Na błonie śluzowej pod protezą gromadzi się płytka bakteryjna, a język jest jednym z głównych rezerwuarów bakterii i grzybów.
Przy protezie częściowej zęby własne wymagają szczególnej uwagi, zwłaszcza te, na których opierają się klamry. To miejsca podwyższonego ryzyka próchnicy i chorób przyzębia, ponieważ klamra sprzyja zaleganiu płytki.
Prace stałe: mosty i korony na implantach
Uzupełnień stałych nie da się wyjąć, więc kluczowe jest dotarcie do miejsc styku z dziąsłem. To tam najczęściej rozwija się stan zapalny.
- Nici z gąbczastym odcinkiem i sztywnym zakończeniem: sztywny koniec pozwala wprowadzić nić pod przęsło mostu, a gąbczasty oczyszcza większą powierzchnię.
- Szczoteczki międzyzębowe dobrane rozmiarem do konkretnych przestrzeni. Dobór to kwestia minuty podczas wizyty, a różnica w skuteczności jest znaczna.
- Irygator: pomocny przy pracach rozległych i przy implantach, ale nie zastępuje nici ani szczoteczek; sam strumień wody nie usuwa przylegającej płytki.
Przy odbudowie na implantach obowiązuje dodatkowo profesjonalna higienizacja co 3–6 miesięcy, wykonywana narzędziami przeznaczonymi do implantów, aby nie zarysować powierzchni.
Stomatopatia protetyczna: kiedy podłoże choruje
To stan zapalny błony śluzowej pod protezą, najczęściej z komponentą grzybiczą. Objawy:
- zaczerwienienie błony śluzowej dokładnie w kształcie protezy,
- pieczenie, szczypanie, uczucie suchości,
- zajady w kącikach ust,
- bolesność przy jedzeniu.
Najczęstsze przyczyny: noszenie protezy całą dobę, niedostateczna higiena, źle dopasowana proteza oraz cukrzyca. Stan wymaga leczenia: sama poprawa higieny zwykle nie wystarcza, konieczne bywa leczenie przeciwgrzybicze i skorygowanie protezy.
Podścielenie: proteza z czasem przestaje pasować
To normalne i nie jest wadą wykonania. Po utracie zębów kość wyrostka zębodołowego stopniowo zanika, a proteza opiera się na zmieniającym się podłożu.
Objawy wskazujące na potrzebę podścielenia:
- proteza zaczyna się przesuwać lub „chodzić" przy mówieniu,
- pojawiają się otarcia w nowych miejscach,
- resztki pokarmu dostają się pod protezę,
- trzeba używać kleju, choć wcześniej nie było to potrzebne.
Kleje do protez są rozwiązaniem doraźnym, nie docelowym. Jeśli proteza wymaga kleju, żeby się utrzymać, to sygnał, że potrzebuje podścielenia albo wymiany. Klej maskujący źle dopasowaną protezę sprzyja odleżynom i stanom zapalnym.
Otarć i bolesnych miejsc nie należy znosić ani korygować samodzielnie pilnikiem. Koryguje się je podczas krótkiej wizyty.
Najczęściej zadawane pytania
Czym myć protezę zębową?
Szczoteczką o miękkim włosiu z delikatnym mydłem, płynem do naczyń lub preparatem do protez, a raz dziennie dodatkowo tabletką czyszczącą. Nie należy używać pasty do zębów, ponieważ jest zbyt ścierna i rysuje akryl.
Czy protezę trzeba wyjmować na noc?
Tak. Błona śluzowa potrzebuje przerwy od ucisku, a całodobowe noszenie jest jedną z głównych przyczyn stomatopatii protetycznej. Na noc protezę przechowuje się w pojemniku z wodą lub roztworem do protez.
Czy protezę można wyparzać?
Nie. Gorąca woda trwale odkształca akryl i proteza przestaje pasować. Do czyszczenia stosuje się wyłącznie letnią wodę.
Co zrobić, gdy proteza pękła?
Nie sklejać samodzielnie. Kleje domowe są toksyczne, a nieprawidłowo sklejona proteza często uniemożliwia poprawną naprawę w pracowni. Należy zabrać wszystkie fragmenty i zgłosić się do gabinetu.
Dlaczego proteza przestała pasować?
Po utracie zębów kość wyrostka zębodołowego stopniowo zanika, więc podłoże pod protezą się zmienia. To normalny proces, który wymaga okresowego podścielenia protezy.
Czy klej do protez jest dobrym rozwiązaniem?
Jedynie doraźnym. Jeśli proteza wymaga kleju, żeby się utrzymać, potrzebuje podścielenia lub wymiany. Klej maskujący źle dopasowaną protezę sprzyja odleżynom i stanom zapalnym.
Proteza uwiera lub się przesuwa?
Otarcia i utrata stabilności to sygnały, że proteza wymaga korekty, a nie sytuacje, które trzeba znosić. Korekta zwykle zajmuje jedną krótką wizytę.
MPdental Gabinet Stomatologiczny
Al. Zjednoczenia 1 lok. 225, Warszawa Bielany (546 m od metra Stare Bielany)
Telefon: 881 41 41 41 · pon.–pt. 9:00–20:00, sob. 9:00–15:00