Pantomogram – zdjęcie panoramiczne zębów
Pantomogram to panoramiczne zdjęcie rentgenowskie obejmujące wszystkie zęby, korzenie oraz kości szczęki i żuchwy na jednym obrazie. Badanie trwa kilkanaście sekund, jest bezbolesne i stanowi podstawę planowania niemal każdego leczenia wykraczającego poza pojedyncze wypełnienie. W MPdental kosztuje 100 zł, a wynik jest dostępny od razu.
Co pokazuje pantomogram
Przewaga zdjęcia panoramicznego nad pojedynczym zdjęciem zęba polega na zasięgu: jeden obraz obejmuje obszar, którego nie da się ocenić podczas badania w gabinecie.
- Wszystkie zęby wraz z korzeniami i wypełnieniami kanałowymi.
- Zęby zatrzymane: najczęściej ósemki i kły, tkwiące w kości bez możliwości wyrznięcia.
- Zawiązki zębów stałych u dzieci: ich obecność, liczbę i położenie.
- Zmiany okołowierzchołkowe: ogniska zapalne przy wierzchołkach korzeni, zwykle bezobjawowe.
- Ukryte ubytki próchnicowe, szczególnie między zębami i pod wypełnieniami.
- Poziom kości wyrostka zębodołowego: kluczowy przy ocenie chorób przyzębia.
- Torbiele i zmiany kostne.
- Stawy skroniowo-żuchwowe i zatoki szczękowe w zarysie.
Czego pantomogram nie pokaże
To równie ważne. Zdjęcie panoramiczne jest obrazem dwuwymiarowym, czyli spłaszczonym rzutem trójwymiarowej struktury. W praktyce oznacza to, że:
- nie pokazuje szerokości kości, a ta rozstrzyga, czy da się wszczepić implant bez odbudowy kostnej;
- nie określa dokładnego położenia nerwu zębodołowego dolnego względem korzenia;
- struktury mogą się nakładać, przez co drobne zmiany bywają niewidoczne;
- nie wykryje niewielkich pęknięć zęba.
Dlatego przed implantacją i przy trudnych ekstrakcjach wykonuje się dodatkowo tomografię 3D, a przed leczeniem ortodontycznym zdjęcie cefalometryczne.
Kiedy wykonuje się pantomogram
- Przy pierwszej wizycie w nowym gabinecie: daje pełny obraz sytuacji wyjściowej.
- Przed leczeniem ortodontycznym: razem z cefalometrią.
- Przed planowanym usunięciem ósemki: pokazuje jej położenie i stopień trudności zabiegu.
- Przy planowaniu leczenia protetycznego i implantologicznego (jako badanie wstępne).
- W diagnostyce chorób przyzębia: do oceny poziomu kości.
- U dzieci: do sprawdzenia obecności i położenia zawiązków zębów stałych.
- Przy niejasnym bólu, gdy badanie kliniczne nie wskazuje przyczyny.
Jak przebiega badanie
- Zdejmujemy biżuterię, okulary i wszystkie metalowe przedmioty z okolicy głowy i szyi. Metal daje na zdjęciu artefakty zasłaniające obraz.
- Zakładamy fartuch ochronny.
- Pacjent staje przy aparacie, opiera brodę na podpórce i chwyta uchwyty. Zagryza plastikowy element ustalający zwarcie.
- Ramię aparatu obraca się wokół głowy przez 12–20 sekund. Przez ten czas trzeba pozostać nieruchomo.
- Obraz zapisywany jest cyfrowo i jest dostępny natychmiast.
Najczęstszy powód powtarzania zdjęcia to ruch pacjenta podczas obrotu ramienia. Warto o tym wiedzieć zawczasu. Kilkanaście sekund bezruchu oszczędza kolejną ekspozycję.
Wynik przekazujemy w postaci cyfrowej, wraz z linkiem umożliwiającym pobranie zdjęcia. Można je przekazać innemu lekarzowi bez konieczności powtarzania badania.
Czy pantomogram jest szkodliwy?
Dawka promieniowania w cyfrowym pantomogramie jest bardzo niska, porównywalna z kilkoma dniami naturalnego promieniowania tła, na które człowiek jest narażony niezależnie od badań medycznych. Aparaty cyfrowe wymagają wielokrotnie mniejszej dawki niż dawne urządzenia analogowe na kliszę.
Obowiązuje jednak zasada uzasadnionego wskazania: badanie wykonujemy wtedy, gdy jego wynik wpłynie na decyzję leczniczą, a nie rutynowo przy każdej wizycie.
Ciąża jest przeciwwskazaniem względnym. Badania planowe odracza się do czasu po porodzie. Prosimy o informację o ciąży lub jej podejrzeniu przed badaniem.
U dzieci badanie jest wykonywane rutynowo i bezpiecznie, przy zachowaniu tych samych zasad.
Pantomogram, cefalometria czy tomografia: które badanie
| Badanie | Wymiar | Główne zastosowanie |
|---|---|---|
| Pantomogram | 2D, panoramiczny | Przegląd całego uzębienia, zęby zatrzymane, poziom kości |
| Cefalometria | 2D, projekcja boczna | Ortodoncja: relacje szczęki i żuchwy, proporcje twarzy |
| Tomografia 3D | 3D | Implanty, trudne ekstrakcje, złożona endodoncja |
Nie są to badania konkurencyjne, lecz uzupełniające się. Przy planowaniu leczenia ortodontycznego wykonuje się pantomogram i cefalometrię. Przed implantacją: pantomogram i tomografię. O zakresie decyduje lekarz na podstawie badania klinicznego.
Najczęściej zadawane pytania
Co pokazuje pantomogram?
Wszystkie zęby wraz z korzeniami, zęby zatrzymane, zawiązki zębów stałych u dzieci, zmiany okołowierzchołkowe, ukryte ubytki próchnicowe, poziom kości wyrostka zębodołowego oraz zarys stawów skroniowo-żuchwowych i zatok szczękowych.
Ile trwa pantomogram?
Obrót ramienia aparatu wokół głowy trwa 12–20 sekund. Cała wizyta wraz z przygotowaniem zajmuje kilka minut. Badanie jest bezbolesne.
Czy pantomogram jest szkodliwy?
Dawka promieniowania w badaniu cyfrowym jest bardzo niska, porównywalna z kilkoma dniami naturalnego promieniowania tła. Badanie wykonuje się przy uzasadnionym wskazaniu, a u kobiet w ciąży odracza do czasu po porodzie.
Ile kosztuje pantomogram?
W MPdental zdjęcie panoramiczne kosztuje 100 zł. Wykonujemy je na miejscu, a wynik cyfrowy jest dostępny od razu po badaniu.
Czym różni się pantomogram od tomografii 3D?
Pantomogram to obraz dwuwymiarowy dający przegląd całego uzębienia. Tomografia 3D pokazuje struktury przestrzennie, w tym szerokość kości i dokładne położenie nerwu, dlatego jest niezbędna przed wszczepieniem implantu, a pantomogram do tego nie wystarcza.
Czy dziecko może mieć wykonany pantomogram?
Tak, badanie jest u dzieci wykonywane rutynowo, między innymi w celu oceny obecności i położenia zawiązków zębów stałych. Obowiązują te same zasady bezpieczeństwa co u dorosłych.
Potrzebujesz diagnostyki?
Pantomogram, zdjęcie cefalometryczne i tomografię 3D wykonujemy na miejscu, bez kierowania do zewnętrznej pracowni, zwykle podczas jednej wizyty.
MPdental Gabinet Stomatologiczny
Al. Zjednoczenia 1 lok. 225, Warszawa Bielany (546 m od metra Stare Bielany)
Telefon: 881 41 41 41 · pon.–pt. 9:00–20:00, sob. 9:00–15:00